Homofilia (psych.) tendencja wiązania się z „podobnym” w relacjach społecznych

Zacznijmy od fragmentu wykładu prof. Zbigniewa Lwa Starowicza o różnicach w rozwoju psychoseksualnym dziewcząt i chłopców.

Jak widać różnimy się zasadniczo.

Rozwój psychoseksualny obejmuje różne fazy, wśród nich występuje:

Faza homofilna (por. homofilia-termin psych.) – dotyczy etapu rozwoju psychoseksualnego, w której dominuje zainteresowanie i fascynacja przedstawicielami własnej płci, a wobec płci przeciwnej odczuwana jest obcość, a czasami i wrogość. Z czasem przechodzi ona w następny etap zwany heterofilnością. Jest to prawidłowa faza rozwojowa, dzięki której pogłębia się świadomość własnej płci i jej specyficznej inności.
Faza homofilna nie może być mylona z orientacją homoseksualną, którą „badał” Alfred Kinsey:

Homofilność – jest to prawidłowość  rozwoju psychoseksualnego człowieka wymieniana w:
1) kanonie współczesnej seksuologii,
2) psychoanalizie w tym teorii Erika Eriksona

1.Kanon współczesnej seksuologii wśród okresów rozwoju psychoseksualnego wyróżnia:
1) niemowlęcy i poniemowlęcy (0-3 r. ż.) —świadomość własnej odrębności jako osoby dziecko odczuwa w wieku ok.1,5 roku, —ciekawość i eksploracja własnego ciała —trening czystości, ciało swoje i innych traktowane jest naturalnie
2) przedszkolny (3-7 r. ż.) -wzrost ciekawości i eksploracja ciała obu płci, —zabawy w dom, —pytania „skąd się wziąłem”, —autoerotyzm (10% dzieci), fizjologiczny ekshibicjonizm, poczucie przynależności do płci, różnicowanie psychiczne cech płci, —zazdrość wobec rodziców
3) szkolny -—separatyzm płci i antagonizm, fascynacja dorosłymi własnej płci, identyfikacja z własną płcią, —potrzeba intymności, potrzeba oparcia i więzi z rówieśnikami, —wykształcenie poczucia tożsamości i samokontroli.
4) dojrzewanie: zainteresowanie własną płcią, homofiloność potrzebna do uformowania obrazu własnego ciała, —odmienne dla obu płci źródła zainteresowań seksualnych – dla dziewcząt -rówieśniczki, dla chłopców – marzenia, fantazje erotyczne i bodźce wzrokowe.—

Faza homofilna?

5) heterofilność – zainteresowanie płcią przeciwną, występuje po fazie
homofilności, jako naturalna faza rozwoju psychoseksualnego .

2.  Psychoanaliza opisuje czym jest:

—1) Faza oralna („os”, „oris” znaczy usta) – obejmuje pierwszych 12-18 miesięcy życia, kiedy dziecko jest skupione na czynnościach związanych ze ssaniem, co przez drażnienie okolic ust sprawia mu przyjemność. Ustami dotyka również przedmiotów – są one jego narzędziem poznania. Zakłócenia w przebiegu tej fazy (brak matki lub niekarmienie piersią) wiążą się z zaburzeniami dalszego rozwoju.

—2) Faza analna („anus” znaczy odbyt) – obejmuje okres pomiędzy 1 a 3 rokiem życia, kiedy dziecko jest poddawane treningowi czystości i czynność wydalania kału. Zabiegi higieniczne związane z drażnieniem odbytu sprawiają mu przyjemność. Psychoanalitycy przywiązują duże znaczenie uczeniu się kontroli własnych funkcji wydalniczych, gdyż jest to moment, w którym po raz pierwszy są stawiane dziecku wymagania – traktuje się go jako początek socjalizacji. Zaburzenie jej przebiegu ma się wiązać z rozwojem sztywności charakteru, późniejszym rygoryzmem, brakiem wyobraźni, zahamowaniami w życiu seksualnym.

—3) Faza falliczna – obejmuje okres pomiędzy 3 a 6 rokiem życia, kiedy dziecko skupia zainteresowania na własnych narządach płciowych. Działania z tym związane sprawiają mu przyjemność. Od zachowania rodziców w tym czasie zależeć będzie, czy aktywności dziecka będzie towarzyszyć uczucie wstydu lub winy, co w przyszłości stanie się przyczyną kompleksów. Charakterystyczny dla fazy fallicznej jest Kompleks Edypa u chłopców i Kompleks Elektry u dziewcząt.

—4) Faza latencji – czyli wyciszenia, brak zainteresowania sprawami seksualnymi, występuje w okresie wczesnoszkolnym, około 7-10 roku życia.

—5) Faza homofilna – faza wyprzedzająca dojrzewanie i występująca w jego początkowym okresie, może się jednak wydłużyć. Wyraża się m.in. w dążeniu do przebywania w obecności osób jedynie tej samej płci, w wysublimowanych zachowaniach w stosunku do płci własnej, z reguły związanych z uczuciem głębokiej przyjaźni (zwłaszcza u dziewcząt). W niektórych przypadkach (z badań wynika, że takie doświadczenia ma 6% dziewcząt i 12 % chłopców) może dochodzić do kontaktów homoseksualnych, najczęściej w formie pieszczot.
Rzadko jest to symptom orientacji homoseksualnej.

—6) Faza genitalna – zaczyna się w okresie dojrzewania płciowego. Obejmuje okres dojrzałości (heterofilność), kiedy człowiek jest zdolny do współżycia seksualnego z partnerem płci przeciwnej heteroseksualność i przeżywania satysfakcji seksualnej
i uczucia.

Prawidłowości rozwoju psychoseksualnego.pdf

Teoria Erika Eriksona amerykańskiego  psychoanalityka i psychologa
rozwoju człowieka mówi, że rozwój trwa przez całe życie, jako że u dziecka, a potem u dorosłego człowieka rozwija się poczucie tożsamości. Każdy dorastający człowiek w celu osiągnięcia nowej dojrzałej tożsamości musi ponownie rozważyć tę, która posiada, a także rolę, jaką przyjdzie mu odegrać:

1. AUTOFILNOŚĆ (koncentracja na sobie, odkrywanie siebie)

2. HOMOFILNOŚĆ (upodobanie do przebywania z osobami tej samej płci)

3. HETEROFILNOŚĆ (upodobanie do osób płci przeciwnej)

E. H. Erikson, uznany twórca koncepcji ośmiu okresów roz­woju psychospołecznego, opierając się na założeniach psychoanalizy zaprezentował swoją własną koncepcję psy­choseksualnego rozwoju. Zwraca on uwagę na występowanie okresów krytycznych w rozwoju. Stwierdził on mianowicie, że jeżeli dany czynnik środowiskowy nie zadziała w określonym czasie, pewne cechy organizmu nie wykształcą się. Wynika z tego, że dla wykształcenia odpowiednich cech osobowości konieczne jest zadziałanie określonych czynników w określonym czasie. Opisując stadia rozwoju osobowości w okresach wybiegających poza dzieciństwo, Erikson pokazuje, że kryzysy emocjonalne pojawiające się w każdym z okresów mają rację bytu.

Jednym z nich jest młodzieńczy kryzys tożsamości ( 12-19 lat). Można wyróżnić  następujące źródła tego kryzysu:

  1. a) wewnętrzne (psychofizyczna konstrukcja człowieka): – zmiany fizjologiczne i ich wpływ na psychikę (autofilność przeradza się w homofilność, by później przerodzić się w heterofilność);   – pojawienie się myślenia abstrakcyjnego – zmiana obrazu świata;
  1. b) zewnętrzne- wymogi otoczenia kierowane pod adresem jednostki.

Dynamika tego procesu rozgrywa się pomiędzy dwoma biegunami: ustalenie własnej tożsamości – pomieszanie ról. Aby osiągnąć ustabilizowane poczucie tożsamości, człowiek powinien:

1) wybrać zespół ról, które będzie odgrywał w środowisku, przyjąć je i zaakceptować;

2) opracować sobie zespół przekonań, wartości, postaw, które przyjmie za swoje;

3) uczynić role i zespół przekonań spójną całością tak, aby role miały podbudowę w przekonaniach .

Jeżeli trzeci warunek nie jest spełniony, mogą pojawić się zaburzenia w ustalaniu się poczucia własnej tożsamości:

  1. Poczucie tożsamości rozproszonej pojawia się wówczas, gdy człowiek nie posiada własnych przekonań, sposobu wartościowania, trwałych postaw wobec rzeczywistości. Człowiek akceptuje role, które pełni, ale nie ma poczucia związku własnej osoby z pełnioną rolą. Poczucie tego, kim się jest, wymyka się i nie zawiera w tym, co człowiek robi. Nie ma on uzasadnienia dla tego, co robi.
  2. Poczucie zmieszania ról. Człowiek, wychodząc z okresu dorastania, nie jest zdecydowany co do tego, jaką rolę chce pełnić. Wchodzi w role w sposób niepełny, brak mu zdecydowania i pewności siebie. Dąży do urzeczywistniania przyjętych przekonań, ale nie dostrzega ich związku z wybieranymi przez siebie rolami. Tak pełnione role nie dają satysfakcji. Pojawia się niewiedza, kim się jest i gdzie się przynależy.
  3. Tożsamość antyspołeczna jest to niezgodność przyjętych ról i własnych przekonań ze społecznymi zasadami.

W tej fazie rozwoju pojawia się w człowieku zdolność konstruowania lub przyjmowania takich teorii, które mogą połączyć w całość sprzeczne aspekty rzeczywistości. Jest to wiek niecierpliwego idealisty, który wierzy, że wyobrażenia dadzą się łatwo realizować.

Jeśli poprzednie kryzysy rozwiązywane były pozytywnie, pojawia się teraz dobrze zintegrowane poczucie tożsamości i ukierunkowanie na płeć przeciwną. Pozytywnym rozwiązaniem tego kryzysu jest taki stan, kiedy przyjęte role podbudowane są przekonaniami i stają się naturalnym sposobem realizacji poglądów.

Współczesne badania wskazują (Bee, 1998), że okres dorastania wcale nie musi być burzliwy i trudny. Młodzież nie musi w sposób radykalny sprzeciwiać się dorosłym i negować tego, co było do tej pory dla niej ważne. Rodzice i inni dorośli wcale nie muszą tracić kontaktu i wpływu na swoje dzieci.Jest tylko jeden warunek. Musi istnieć między nimi więź emocjonalna, która obie strony satysfakcjonuje, daje wsparcie, ale też stymuluje do rozwoju.

Osiągnięcie dojrzałej tożsamości, bądź jej ukształtowanie, nie jest procesem skończonym. Tożsamość człowieka w ciągu życia nieustannie się kształtuje.